BEGINSELPROGRAMMA

In 1990 ontstond GroenLinks uit vier partijen die samen vonden dat groene politiek een sterke partij nodig heeft. Gebaseerd op een linkse vrijheidslievende traditie hebben we maatschappelijke wortels in de milieubeweging, de protesten tegen kernenergie, de vredesbeweging, de vakbeweging, progressieve religieuze groeperingen, het feminisme en de strijd voor homo-emancipatie.

In het programma van uitgangspunten uit 1992 staat dat we ‘niet één leidende ideologie of maatschappijtheorie hebben, maar wel enkele idealen’. Dit geldt nog steeds. Groene waarden en de kwaliteit van leven zijn voor ons onlosmakelijk verbonden met sociale rechtvaardigheid. We staan voor emancipatie en individuele ontplooiing, voor pluriformiteit van leefstijlen en culturen, voor gemeenschapszin tussen burgers en onderlinge solidariteit, voor democratisering van politiek, arbeidsverhoudingen en maatschappelijke instellingen, voor mondiale solidariteit met mensen die in de verdrukking zitten. Ons hart is groen en het zit links. 

Op lokaal niveau heeft GroenLinks in korte tijd veel bestuurlijke ervaring opgedaan. Zo’n honderd wethouders en gedeputeerden laten zien dat we concrete politieke ideeën hebben die we met maatschappelijke organisaties en zowaar ook met bedrijven als bondgenoot in de politieke arena kunnen realiseren. In een tijdperk waarin economie en ecologie om scherpe keuzen vragen, kiezen wij voor 17 uitgangsunten. Voor een duurzame samenleving en een veerkrachtige leefomgeving.

In het beginselprogramma van GroenLinks zijn 17 uitgangspunten vastgelegd, te weten:

1.

GroenLinks staat voor ecologische duurzaamheid en sociale rechtvaardigheid: iedere wereldburger heeft recht op een evenredig aandeel in de schaarse natuurlijke hulpbronnen, nu en in de toekomst. De economie staat altijd in dienst van het milieu en van welzijn en geluk van de mens. Waar deze geschaad worden door voortgaande economische groei kiezen we voor krimp. Milieukosten worden door de veroorzaker betaald. De positie van de armsten in de wereld moet worden verbeterd zonder ecologische grenzen te overschrijden. Dat betekent dat Westerse landen hun nationale ecologische voetafdrukken flink moeten verkleinen.

2.

De balans tussen economie, sociale rechtvaardigheid en duurzame ontwikkeling vraagt om scherpe politieke keuzes voor duurzame landbouw, milieuvriendelijke mobiliteit en duurzame energieproductie. Het vraagt van ons allemaal om kritisch naar onze consumptiepatronen te kijken. Een culturele en maatschappelijke verandering is nodig om de wereld leefbaar te houden voor volgende generaties. Groene politiek zorgt daarbij voor een platteland dat in al zijn functies – voedsel, natuur, recreatie, zorg, schone lucht – binnen bereik van iedereen is.

3.

GroenLinks kiest voor het beschermen van de aarde, het behoud van ecosystemen en een respectvolle omgang met dieren. Niet alleen omdat wij als mensen daar uiteindelijk baat bij hebben, maar juist ook omdat dieren, ecosystemen en onze planeet waarde op zichzelf hebben. Niet het success van vandaag, maar de winst van morgen staat centraal in onze groene, sociale en diervriendelijke economie.

4.

GroenLinks staat voor een onderwijsstelsel dat emancipatie en zelfontplooiing als ideaal heeft. Wij willen onderwijs dat alle kinderen kansen geeft om hun talenten en ambities te ontplooien, ongeacht hun herkomst, sekse of sociale klasse. Een goed opgeleide, divers samengestelde beroepsbevolking is immers een belangrijke voorwaarde voor een solidaire samenleving.

5.

GroenLinks staat voor ontspannen sociale verhoudingen met een rechtvaardige inkomensverdeling waarbij iedereen de kans heeft om werken, zorgen, leren en vrije tijd te combineren. Daarom kiest GroenLinks voor een vergaande herverdeling van betaalde en onbetaalde arbeid. GroenLinks zet zich bovendien in voor een grotere waardering van onbetaalde of laaggekwalificeerde arbeid en van betaalde arbeid van verzorgende aard. Ons stelsel van sociale zekerheid moet mensen niet alleen verzekeren van een inkomen, maar hen uitzicht beiden op een plek op de arbeidsmarkt of een andere vorm van participatie.

6.

GroenLinks staat voor internationale solidariteit en sociale rechtvaardigheid. Iedere wereldburger heeft recht op werk, goed en beschikbaar voedsel, een volwaardig inkomen, huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg en voldoende tijd om in vrijheid het eigen leven vorm te kunnen geven. Daarvoor is een herverdeling van macht en middelen nodig met een economische ordening waarin de markt wordt gestuurd door een democratische inbreng van overheid, werknemers, werkgevers en consumenten. De regels voor de geldmarkten moeten eerlijk zijn, de macht van financiële ondernemingen moet ingeperkt worden. GroenLinks staat voor een eerlijke en open wereldhandel waarin alle economische, sociale en milieukosten worden doorberekend.

7.

GroenLinks staat voor een pluriforme, solidaire samenleving, waaraan iedereen in gelijke mate en in zo groot mogelijke vrijheid kan deelnemen. Een samenleving waarin alle mensen zich kunnen ontplooien zonder discriminatie, racisme, seksisme en andere vormen van onderdrukking. GroenLinks zet zich daarbij in voor gelijkwaardigheid in economische, juridische, maar ook in sociaal-culturele en levensbeschouwelijke zin. Zo’n maatschappij vereist een sterk ontwikkelde solidariteit, veel verantwoordelijkheidsbesef voor het geheel en een krachtig streven naar rechtvaardigheid. Dan krijgen mensen de kans te emanciperen.

8.

GroenLinks staat voor een open wereld die de voordelen en risico’s van globalisering eerlijk verdeelt. Dichtbij betekent dit dat we staan voor een toegankelijke woningmarkt, een veilige leefomgeving, onderwijs, werk en maatschappelijke participatie. In mondiaal perspectief betekent dit dat iedereen zicht heeft op vooruitgang waardoor niemand zich gedwongen voelt zijn thuis te verlaten. GroenLinks is niet bang voor migranten en kiest voor een samenleving die een warm thuis biedt aan mensen die huis en haard moeten ontvluchten.

9.

GroenLinks staat voor een combinatie van openheid en gemeenschapszin. Voor ons gaat individualisering om emancipatie, verantwoordelijkheid en betrokkenheid, niet om egoïsme en consumentisme. Gemeenschapszin is de ambitie om – alle verschillen die er tussen mensen en groepen kunnen zijn accepterend – met elkaar te streven naar een open, vrije, ontspannen en solidaire samenleving.

10.

GroenLinks is een open politieke beweging die strijdt voor een betere, andere wereld die schoner, groener, duurzamer en eerlijker is. Dit doen we samen met andere mensen, organisaties en bewegingen in lokaal, nationaal en international verband. In onze verscheidenheid schuilt onze kracht. Nieuwe vormen van betrokkenheid zorgen er voor, dat niemand zich belemmerd hoeft te voelen om actief te worden binnen GroenLinks. We zijn open en eerlijk naar de ons direct omringende organisaties en onze kiezers, en transparant in de wijze waarop we besluiten nemen in onze vereniging.

11.

GroenLinks staat voor de principes van de democratische rechtsstaat, in Nederland maar ook in andere landen. Iedereen heeft fundamentele rechten en vrijheden. Iedereen moet beschermd worden tegen argwanende en autoritaire overheden.

12.

GroenLinks staat voor het democratisch ideaal van gelijke zeggenschap voor iedereen. Een ideaal van burgerschap waarin iedereen volledig in de democratische processen kan participeren en zich verantwoordelijk voelt voor de inrichting van de samenleving. Waar mogelijk moet sprake zijn van burgerparticipatie; de verantwoordelijkheid voor de besluitvorming ligt bij de politiek. Het politiek compromis is een onderdeel van het democratisch besluitvormingsproces. GroenLinks loopt daar niet voor weg. Voorop staat wel dat de politiek transparant is en met open vizier verantwoording durft af te leggen. GroenLinks is voorstander van een republiek.

13.

GroenLinks kiest voor een overheid die borg staat voor het publieke belang. Dat betekent dat de overheid de eind-verantwoordelijkheid moet hebben voor de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van belangrijke algemene voorzieningen (zoals gezondheidszorg, openbare nutsbedrijven, volkshuisvesting en openbaar vervoer). Concurrentie en private initiatieven op deze terreinen zijn wenselijk om de publieke sector kostenbewust en klachtgericht te laten werken. Privatisering en verzelfstandiging mogen geen doel op zich zijn.

14.

GroenLinks is een ideeënpartij op zoek naar macht en inspiratie. GroenLinks staat als politieke partij voor een groene, sociale, open en democratische samenleving. Groenlinks wil zich als open partij laten inspireren door haar leden, kiezers en organisaties die voor hetzelfde ideaal staan. Zij vinden in onze partij een bondgenoot in het realiseren van groene en linkse idealen. GroenLinks is niet alleen een partij van idealen, maar ook van concrete resultaten. GroenLinks wil samenwerking met mensen en maatschappelijke en culturele organisaties en met bedrijven om hun idealisme te ondersteunen en om urgente thema’s op de politieke agenda te zetten.

15.

GroenLinks staat voor het ideaal van een vreedzame wereld en respect voor mensenrechten. Dat vraagt om versterking van de internationale rechtsorde. Militaire interventies, alleen in geval van dreigende genocide of als alle niet-militaire middelen ineffectief zijn, moeten door Nederland alleen dan worden ondersteund als ze gesteund worden door de Verenigde Naties. Militaire operaties moeten steeds het begin zijn van verzoening en wederopbouw. Er moet een eind komen aan de wapenproductie in Nederland.

16.

GroenLinks staat voor – en ziet de noodzaak van – een wereldwijde samenwerking van landen om mondiale uitdagingen als armoede, klimaat, voedsel, migratie en asiel aan te gaan. Hierbij streeft GroenLinks naar een eerlijke representatieve vorm van wereldwijd bestuur langs multilaterale, democratische weg. De universele en individuele rechten van de mens staan daarbij centraal. Voor de behartiging daarvan zijn de Verenigde Naties voor GroenLinks een cruciale organisatie, mits alle continenten gelijkwaardig vertegenwoordigd zijn in de Veiligheidsraad.

17.

GroenLinks kiest voor een groen, sociaal en democratisch Europa dat een voortrekkersrol in de wereld speelt. De toekomst van Nederland ligt in Europa en de toekomst van Europa in de wereld.

Het volledige beginselprogramma is hier te downloaden (pdf).